Հենրիկ Էդոյանի «Ամեն ինչ․․․»






ԱՄԵՆ ԻՆՉ…
Կարող ես անել ամեն ինչ, երբ ոչինչ չկա անելու,
ամեն ինչ կարող ես ասել, երբ չունես ոչինչ ասելու,
կարող ես ամեն տեղ գնալ, երբ ոչ մի տեղ չունես գնալու:
Ամեն ինչ կարող է պատահել, երբ ոչինչ չի պատահում,
երբ ճիշտ է շուրջդ ամեն ինչ, ուրեմն ոչ մի բան ճիշտ չէ:
Երբ ժամանակը բացվում է քո առջև ոտից մինչև գլուխ,
ուրեմն դու այլևս ժամանակ չունես:
Ամեն ինչ ավարտված է:








Մտորումներ․

Կյանքում երբեք, երբեք այսքան ժամանակ չեմ ունեցել, և հիմա, երբ կա, մեկ է, չկա։ Երբ տրվում ենք ժամանակին, այն իր կարևորությունը կորցնում է, ասես բոլորս գտնվենք Դալիի «Հիշողության հարատևություն» ստեղծագործությունում։ Ժամանակը երբեք այսքան բռիս մեջ չի եղել, և ես նրան ամեն պահի բաց եմ թողնում։ Ժամերը փոխվել են գույների, նայում եմ երկնքին. լույս է, ուրեմն արթնանալ է պետք, մութ է՝ քնել է պետք։ Ու քանի որ գարունը մի շատ անպատասխանատու և  անսպասելիի մեկն է, իմ արթնանալու և քնելու սամանները իրար մեջ են մտած։ Մտքումս Ժամանակը հալվում է, դառնում ոչ էական ֆունկցիա, որը ինձ ոչ մի օգուտ չի տալիս, այն միայն հիշեցում է, որ ես պարապ զբաղված եմ։ Միակ դրական կողմը այն է, որ ինձ զգում եմ Մարկ Զախարովի  «Այդ նույն Մյուխհաուզենը» ֆիլմի գլխավոր դերերում. ժամանակը դարձել է մի աննշան բան, որը հեշտությամբ՝ ընդամենը մի կրակոցով կարող եմ այս ու այն կողմ տանել։ Եվ իմ բոլոր այս դառը նողկանքի զգացողությունները պատկերված են Հենրիկ Էդոյանի  «Ամեն ինչ․․․» ստեղծագործությունում։ Իրականում, կարևոր են այս պահերը։ Ես հասկանում եմ, որ առանց աշխատանքի, առանց գործի, առանց մի բան անելու ես ոչինչ եմ։ Ավելին, այն միակ բանն է, որ կարողանում է ինձնից մարդ սարքել։ Այն միակ բանն է, որը ինձ ստիպում է արթնանալ, ապրել, սովորել։ Ի վերջո, մի բան անել։

Հեռավար ուսուցում.մարտի 30-ից ապրիլի 10

Փորձել եմ իմ կարողությունների մեջ այնպիսի միջավայր ստեղծել, որը կհամապատսխանի ակում-սրճարանին։ Բաց, ընդարձակ, հանդարտ, կանաչ և հետաքրքիր մի անկյուն։ 

Արդյո՞ք Covid-19 կունենա տևական ազդեցություն շրջակա միջավայրի վրա․


Ինձ թվում է բոլորիս համար պարզ է, որ համաճարակը իր հետևից թողնելու է հսկայական ազդեցություն, թե՛ տնտեսության, թե՛ մեր մտածելակերպի և առօրիայի վրա։ Բնականաբար, երկար ժամանակով կասեցնել աշխարհի գործունեությունը հաստատ թողնելու է իր հետևանքները։ Ասես այս խուճապում ամեն ինչ բացասական կողմն է շարժվում, բայց դա այդքան էլ այդպես չէ։ Արդեն իսկ մեր աչքերով կարող ենք տեսնել մեր շրջակա միջավայրի փոփոխությունը։ Համոզված եմ՝ բոլորիս տներում կա մի լարված մթնոլորտ, որի վրա մեդիան չխնայելով ավելացնում է անհանգստանալու պատճառներ։ Հենց դրա համար էլ կուզեի խոսել այնպիսի թեմայից, որը ինչ-որ տեղ չի ավելացնի ավելորդ անհանգստություն մեր հոգսերի վրա։ 
Կարելի է ասել, որ համաճարակի ազդեցությունը Երկիր մոլորակի վրա անհերքելի է։ Փաստերը կարող ենք տեսնել պատուհանից դուրս նայելով։ Մեքենաների պակասը, գործարանների աշխատանքերի կասեցումը և ընդհանուր շարժը։  Քաղաքը կանգնել է՝ միաժամանակ չարտադրելով աղտոտություն։ Համացանցում հազարավոր նյութերը ցույց են տալիս այս փոփոխությունները։ Օրինակ՝ հետևյալ նկարում կարող ենք տեսնել Չինաստանի օդի աղտոտության քարտեզը համաճարակից առաջ և հետո։ 


Իսկ վերևի նկարում կարող ենք տեսնել Իտալիայի քարտեզը։ Տարբերությունը հսկայական է և այն ոչ միայն երևում է NASA-ի արբանյակային պատկերներում։ Անցյալ տարվա համեմատ Նյու Յորքի աղտոտության մակարդակը նվազել է 50%-ով։ Չինաստանում տարեսկզբին արտանետումները նվազել են 25% -ով։ Ածուխի օգտագործումը նվազել է 40% -ով, քանի որ գոծարանները փակվել են, իսկ վեց խոշորագույն էլեկտրակայաններում 40%-ով: Այստեղ կարող ենք համոզվել, որ փոփոխություններ եղել են, սակայն այն հարցը, որ պետք է տանք այն է, թե արդյոք համաճարակը կունենա տևական ազդեցություն շրջակա միջավայրի վրա։ 
Մենք գիտենք, որ համաճարակի ընթացքում կրճատված ճանապարհորդության  պատճառով այդ արտանետումները կմնան իջեցված: Բայց ի՞նչ կլինի, երբ, ի վերջո, վերադառնանք մեր հին առօրյաին։ 

Ճանապարհորդելու առումով, այն մղոնները, որոնք չքշվեցին՝ չեն վերդառնալու, այսինքն Դուք չեք պատրաստվում աշխատանքի գնալ օրը երկու անգամ, տանը աշխատած օրերի տեղը։ Սակայն նաև հնարավոր է, որ ինքնամեկուսացումը ձեզ խրախուսի և պլանավորեք ճամփորդություններ։
«Ես կարող եմ փաստարկներ տեսնել երկու ուղղություններով, - ասում է Քիմբերլի Նիկոլասը, Շվեդիայի Լունդ համալսարանի կայունության գիտաշխատողը,-Հնարավոր է, որ մարդիկ, ովքեր այս պահին խուսափում են ճանապարհորդությունից, իսկապես գնահատում են ընտանիքի հետ ժամանակ անցկացնելը։ Սակայն կա նաև ուրիշ տարբերակ․ այն մարդիկ, որոնց ճամփորդությունները չեղյալ են համարվում, սակայն պլանավորում են դրանք ապագայի համար։ Հաճախակի  ինքնաթիռով թռչելը կազմում է ածխածնի մեծ մասը, ուստի այդ արտանետումները հեշտությամբ կարող են վերադառնալ, եթե մարդիկ էլ վերադառնան իրենց հին սովորույթներին:»

Այստեղ կարևոր է ուշադրություն դարձնել մարդկային սովորություներին։ Օրինակ՝ Շվեյցարիայի Ցյուրիխի կիրառական գիտությունների համալսարանի Կորին Մոսերի ղեկավարած 2018-ի ուսումնասիրության արդյունքում պարզվել է, որ երբ մարդիկ ի վիճակի չէին վարել մեքենա և փոխարենը անվճար էլեկտրոնային հեծանիվ էին  ձեռք բերել։ Երբ նրանք ի վերջո հետ ստացան իրենց մեքենան, ավելի քիչ էին վարում այն: Իսկ 2001 թ.-ին Ճապոնիայի Կիոտոյի համալսարանի Սաթոշի Ֆուջիի գլխավորությամբ կատարված ուսումնասիրությունը պարզեց, երբ ավտոճանապարհը փակվել էր՝ վարորդներին ստիպեց օգտվել հանրային տրանսպորտից, իսկ երբ այն վերաբացվեց, մարդիկ, ովքեր նախկինում եղել են վարորդներ՝ ավելի շատ ճանապարհորդում էին հասարակական տրանսպորտով, քան իրենց ավտոմեքենաներով։ Այսպիսով առօրիայում կատարվող փոփոխությունները կարող են հանգեցնել տևական սովորությունների։ Այսինքն այն սովորությունները, որոնք ստանձնել ենք այս համաճարակի ժամանակ, որոնք են օրինակ քիչ ճանապարհորդելը, կամ սննդի թափոնի կրճատումը, կդառնան նաև շատ օգտակար սովորություններ համաճարակից հետո, որոնք կօգնեն պահպանել մեր շրջակա միջավայրը ավելի մաքուր։ 

Իհարկե, սա առաջին անգամը չէ, որ համաճարակն իր հետքն է թողնում մթնոլորտի վրա: Պատմության ընթացքում հիվանդությունների տարածումը առաջացրել է ավելի ցածր արտանետումները, նույնիսկ արդյունաբերական դարաշրջանից առաջ:

Գերմանիայում Մյունխենի համալսարանի աշխարհագրության ամբիոնի ֆիզիկական աշխարհագրության պրոֆեսոր Ջուլիա  Պոնգրատցը գտել է, որ համաճարակները՝ ինչպիսիք էին 14-րդ դարի Եվրոպայում Սև Մահը և Բնական Ծաղիկը, որը բերվել էր Հարավ Ամերիկա՝16-րդ դարում իսպանացի նվաճողների հետ՝ նույնպես թողել էին իրենց հետքը մթնոլորտի  CO2 մակարդակի վրա։ Սակայն ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ի վերջո հետևանքը այդքան էլ բարձ մակարդակի նվազեցում ցույց չի տալիս․ ամենինչ կախված է համաճարակի երկարատևությունից։ Իսկ Covid19-ը նույնպես տալիս է ակնարկներ, որ այն կունենա նպանատիպ հետևանք։ Կարևոր գործոններից մեկը, որ կարող է ազդել՝ այն է, թե ինչքան կտևի համաճարակը, ինչն էլ դժվար է այժմ կանխատեսել։ 

Այսպիսով ինձ թվում է ոչ ոք էլ չէր ցանկանա, որ արտանետումները այսպիսի տհաճ ձևով իջեցվեին, մինչ Covid-19 մեզնից կխլեր հազարավոր մարդկանց կյանքեր, առողջապահական ծառայություններ, աշխատանքներ և մեր հոգեբանական առողջությունը։ Սակայն այն նաև ցույց է տալիս, թե ինչպես են համայնքները իրար օգնում այսպիսի դաժան պայմաններում։ Սա մի դաս է, որը կարելի օգտագործել կլիմայի փոփոխության հարցում։ 

Աղբյուրներ՝


1.Encontrar el tema de cada uno de los pasajes. —Գտնել ,թե պարբերություններից յուրաքնչյուրը, որ բնագավառին է վերաբերում։
1.Goya empezó a pintar retratos y obras religiosas que le dieron un gran prestigio, hasta el punto de que en 1785 ingresó en la Academia de San Fernando y en 1789 fue nombrado pintor de corte por Carlos IV.
a) ciencia
b) medicina
c) cultura
d) matemáticas
2.El Guadalquivir o río Betis constituye el más importante curso fluvial de Andalucía y uno de los más importantes de España. Tiene 650 km. de curso, un elevado caudal y es el único río español navegable hasta una ciudad de importancia como es Sevilla.
a) astronomía
b) geografía
c) física
d) arquitectura
3.Argentina es muy famosa por tener una de las ligas de fútbol de mayor competencia a nivel internacional, además de sus triunfos conseguidos en los torneos sudamericanos.
a) medicina
b) naturaleza
c) cine
d) deporte
4.El Parque Nacional de los Picos de Europa abarca tres comunidades: Asturias, Cantabria y Castilla y León. Estos picos ofrecen la posibilidad de practicar alpinismo y senderismo.
a) música
b) astronomía
c) naturaleza
d) arte
5.El jaguar es el felino más grande del continente americano, y el tercero del mundo en tamaño. Las civilizaciones precolombinas de México, Perú y América Central adoraban a este felino poderoso.
a) medicina
b) deporte
c) arquitectura
d) zoología
2.Leer el texto y marcar la respuesta correcta de cada pregunta. -Կարդալ տեքստը և նշել յուրաքանչյուր հարցի ճիշտ պատասխանը։
Un periódico local informa, que un enorme búho está aterrorizando a los paseantes del centro de Granada. El ave, capaz de transportar zorros y pequeños ciervos, se lanza desde los altos tejados hacia la gente que pasa por la zona, informa un periódico local. El búho-águila, cuyas alas miden un metro y medio, se instaló en el tejado de la estación de tren en septiembre, pero se convirtió en un problema en Navidad. Ricardo Álvarez cuenta como en la estación el avese lanzó contra él desde atrás en el momento en que él empezó a correr para coger el tren. El oyó algo como un grito muy alto y cuando miró atrás vio el búho de alas grises y garras extendidas. Otra víctima, MarcosGarcía, de 40 años y padre de cuatro hijos, declaró, que él salía del trabajo cuando oyó un grito y vio esa cara blanca viniendo hacia él. El levantó el brazo y golpeó su ala. Entonces el búho cayó al suelo, pero enseguida se levantó y se puso a volar. El hombre estaba tan asustado, que pensó que el búho iba a cogerlo. Fue a casa y llamó a la policía, pero a lo mejor pensaron que estaba borracho.
¿Qué informa un periódico local?
a) Un lobo se lanza desde el bosque hacia la gente. b) Un elefante sale del circo y asusta a la gente. c) Un búho horroriza a los paseantes. d) Un zorro divertía a los pasajeros de la estación.
¿Cómo es el búho?
a) Un pequeño pájaro de alas finas. b) Un animal doméstico. c) Ave salvaje de grandes alas. d) Ave parecida al ciervo.
¿Dónde atacó el búho-águila a Ricardo?
a) En la estación de buses. b) En la estación ferrocarril. c) En el aeropuerto. d) En la parada de autobús.
¿Cómo reaccionó Marcos García?
a) Llamó a sus cuatro hijos. b) Llamó a sus compañeros de trabajo. c) Golpeó con mucha fuerza al ave. d) Se levantó y se dirigió al hospital.
¿Qué paso al búho después de caer al suelo?
a) El ave huyó volando. b) No pudo volar más. c) Los empleados del parque zoológico se lo llevaron. d) Se lo llevó a su casa la última victima.